काठमाडौं ।
दक्षिण कोरिया नेपाली श्रमिकहरूका लागि निकै बढी सुरक्षित गन्तव्य मुलुक मानिन्छ । रोजगार अनुमति प्रणाली (इपीएस) मार्फत कोरियामा जाने श्रमिकहरूको सुरक्षाका लागि कोरिया निकै सचेत छ । कोरियन रोजगारदाताको समेत प्रमुख रोजाइमा नेपाली श्रमिक नै पर्छन् । तर, त्यहाँ नेपाली श्रमिकहरूको मृत्यु बढ्दो क्रममा छ, त्यसमा पनि आत्महत्या दर बढी छ ।
दक्षिण कोरियास्थित नेपाली दूतावासले ईपीएस कोरिया शाखालाई उपलब्ध गराएको तथ्याङ्क अनुसार हालसम्म २५० नेपालीको मृत्यु भएको छ । जसमा ६८ जनाले आत्महत्या गरेका छन् । त्यस्तै ६२ जनाको कुनै कारण नखुली मृत्यु भएको देखिन्छ । काम गर्दागर्दै ३० जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने बिरामी भएर २२ जनाको मृत्यु भएको छ । त्यस्तै ४ जनाको समुन्द्रमा डुबेर तथा ३५ जनाको अन्य विभिन्न कारणले मृत्यु भएको छ ।
वैदेशिक रोजगार बोर्डको तथ्याङ्क अनुसार २०६५ यता वैदेशिक रोजगारीमा गएका साढे १२ हजार नेपालीले विदेशमा ज्यान गुमाएका छन् । तीमध्ये एक हजार ३०० भन्दा बढीले आत्महत्या गरेका छन् ।
कोरियामा सन् २००८ देखि हालसम्म ६८ जनाले आत्महत्या गरेका हुन् । संख्याको हिसाबले थोरै देखिए पनि कोरियामा यतिको संख्यामा आत्महत्या हुनु चुनौतीको विषय रहेको इपीएस कोरिया शाखाका निर्देशक गुरूदत्त सुवेदीले बताए ।
‘नेपाली श्रमिकहरूका लागि कोरिया सबैभन्दा सुरक्षित देश मान्छौँ । त्यहाँ काम गर्न गएका नेपाली दाजुभाइ दिदीबहिनीको आत्महत्यालाई हामीले चुनौतीका रूपमा लिएका छौँ । संख्यामा कम देखिए पनि यस्तो हुनु निकै दुखद् हो,’ सुवेदीले भने ।
कोरियामा आत्महत्याको कारण :
नेपालबाट इपीएस भाषा परीक्षा पास गरेर सन् २००८ बाट नेपालीहरू कोरियामा जान थालेका थिए । हालसम्म १ लाख ५ हजारभन्दा बढी नेपाली कोरिया पुगेका छन् । हाल ४५ हजारभन्दा बढी नेपाली कोरियामा कार्यरत छन् ।
पछिल्लो समय वार्षिक २० देखि २५ हजारको हाराहारीमा कोरिया जाने गरेका छन् । कोरियाले समेत नेपालका लागि कोटा बढाउँदै लगेको देखिन्छ ।
कोरियामा नेपाली श्रमिकहरूले आत्महत्या गर्नुका थुप्रै कारण रहेको निर्देशक सुवेदीले बताए । कोरियामा काम गर्न गाह्रो, सामाजिक तथा मानसिक समस्याका कारण आत्महत्या गर्ने गरेको उनको भनाइ छ ।
कोरियामा सबैभन्दा गाह्रो काम मिनारी भन्ने हुन्छ । त्यो भनेको घाँटीसम्मको तलाउमा डुबेर एक प्रकारको साग टिप्नु हो । पानी बरफ जमेको हुन्छ । त्यहाँ गएर दिनभर साग टिप्नुपर्छ । त्यो काम सबैभन्दा जटिल हुने उनको भनाइ छ । काम गर्न नसकेको अवस्थामा मानसिक रूपमा कमजोर हुँदै गएपछि उनीहरूले आत्महत्याको बाटो रोज्ने गरेको सुवेदीको भनाइ छ ।
‘नेपालमा काम गरेका हुँदैनन् । त्यहाँ त हरेक समय मेसिनसँगै चल्नुपर्छ । एकछिन पनि खाली बस्न पाइँदैन । मिनारी भन्ने काम त निकै गाह्रो हुन्छ । नेपालमा खाएर हल्लेर हिँडेकाहरू काम गर्न सक्दैनन्,’ निर्देशक सुवेदीले भने, ‘स्वदेशमा खासै शारीरिक परिश्रम वा काम नगरेकालाई निकै गाह्रो हुन्छ । उनीहरू मानसिक रूपमा कमजोर हुँदै जाने र आत्महत्याको बाटो समेत रोज्ने गरेका छन् ।’
विदेशको कामबारे थाहा नभएकाहरूलाई मेसिनले झैँ काम गर्नुपर्दा एक किसिमको तनाव हुने उनको भनाइ छ । त्यस्तै कतिपयले पारिवारिक कारणले समेत आत्महत्याको बाटो रोज्ने गरेको पाइएको बताए ।
‘श्रीमान–श्रीमती वा प्रेमी–प्रेमिका हुन्छन् । कोरियामा अहोरात्र खटिएर काम गर्नुपर्छ । नेपालमा भएकाले आफूसँग बोल्न समय दिँदैन, उतै अरूसँग सल्क्यो होला भनेर सोच्छन् । त्यही विषयमा झगडा हुन्छ । एकातिर कामको प्रेसर, अर्कोतिर घरको टर्चर सहन नसकेर आत्महत्या गर्ने पनि देखिएका छन्,’ निर्देशक सुवेदीले भने ।
त्यसरी आत्महत्या गर्नेमा सबैभन्दा बढी कोठाभित्रै वा कार्यस्थलमा झुण्डिएर आत्महत्या गरेको देखिन्छ । त्यस्तै विष सेवन गरेर समेत आत्महत्या गर्ने गरेका छन् ।
