गर्मी मौसममा आगलागीका घटनाले सताउने अर्घाखाँची जिल्लाका वनमा यो वर्ष त्यति धेरै आगलागीका घटना भएनन् । जनधनको क्षति पनि खासै भएन । यसको कारण थियो– वनजंगलका पात–पतिङ्गर संकलन तथा व्यवस्थापन ।
रुखबाट झरेर वनमा जम्मा हुने पात–पतिङ्गरमा आगलागी हुने र धेरै तिर फैलिने समस्या हुन्थ्यो । तर यसपटक वनमा त्यत्तिकै खेर जाने र आगलागीको कारण हुने पात पतिङ्गरलाई स्थानीयले संकलन गरेर प्राङ्गारिक मल उत्पादन गर्न थालेपछि आगलागीका घटनामा कमी आएको र वातावरणीय सन्तुलनसँगै आर्थिक उपार्जनको नयाँ सम्भावना पनि देखिएको डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँचीका अधिकारीहरु बताउँछन् ।
जिल्लाका ४० वटा शून्य कोष भएका सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहहरूमा डिभिजन वन कार्यालयले ४ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरी पात–पतिङ्गर संकलन गरी व्यवस्थापन गरेको डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँचीका सहायक वन अधिकृत एवं सूचना अधिकारी केशव खड्काले बताए ।
फागुनदेखि जेठ महिनासम्म बाँकी कोष भएका सामुदायिक वनहरूमा वन डढेलो रोकथामका लागि १० जनासम्मको वन डढेलो दस्ता गठन गरी दैनिक पात–पतिङ्गर संकलन गरी व्यवस्थापन हुँदा आगलागी नियन्त्रण भएको उनले बताए । ‘जिल्लाका ७३ प्रतिशत वन समूहहरूले गरेको पातपतिङ्गर व्यवस्थापन प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुँदा जिल्लाका वनमा आगलागी घटना ह्वात्तै घटे’ खड्काले भने ।
शीतगंगा नगरपालिकाको पावर सामुदायिक वनमा प्राङ्गारिक मल उत्पादनका लागि पातपतिङ्गरमा आधारित प्लान्ट स्थापना गरिएको छ । पावर सामुदायिक वनको लागत साझेदारीमा स्थापना गरिएको उक्त प्लान्टमा मेसिन खरिद तथा जडानमा ८ लाख रुपैयाँ खर्च गरिएको छ । वन क्षेत्रबाट पातपतिङ्गर संकलन गरी मेसिनस्थलसम्म ल्याउन पाँचवटा समूहलाई ८० हजार रुपैयाँ अनुदान प्रदान गरिएको सूचना अधिकारी खड्काले बताए ।
‘मेसिनमार्फत पात–पतिङ्गरलाई धुलो बनाई पोखरीमा १५ दिनसम्म कुहाएर ग्रेडिङ मेसिनबाट छुट्याएपछि प्याकेजिङ गरी प्राङ्गारिक मल बनाइन्छ’ खड्काले भने, ‘यसले पात पतिङ्गरका कारण गर्मी मौसममा हुने आगलागीका घटनामा धेरै हदसम्म कमी आएको छ, वातावरणीय सफाइ मात्र नभई आर्थिक लाभको समेत ढोका खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।’
उद्यम सञ्चालनका लागि २ जना प्राविधिक जनशक्ति आवश्यक पर्ने र पात पतिङ्गर संकलनमा ठूलो संख्यामा स्थानीय संलग्न हुँदा रोजगारी समेत सिर्जना हुने डिभिजन वन अधिकृत मोहनप्रसाद श्रेष्ठले बताए ।
‘पात पतिङ्गरबाट उत्पादन भएको मल उपभोक्ताहरूलाई कम लागतमा बिक्री गर्ने योजना छ जसले उत्पादन वृद्धि भई किसानहरूलाई समेत लाभ पुग्ने विश्वास गरिएको छ,’ श्रेष्ठले भने ।
