गत सेप्टेम्बर ३० तारिख यूएईको दुबईबाट इजरायलको तेल अभिभतर्फ उडिरहेको फ्लाई दुबईका पाइलट स्मित मच्छरलाई सँगै रहेका को-पाइलट हमाम अल-हमामीले एक्कासि धारिलो हतियारले प्रहार गरे। जसबाट स्मित गम्भीर घाइते भए।
तर पनि उनले हिम्मत हारेनन् र पटकपटकको प्रयासपछि ककपिटको ढोका खोल्न सफल भए। त्यसपछि अन्य दुई पाइलट ककपिटमा प्रवेश गरे र विमान सञ्चालन नियन्त्रणमा लिए। उनीहरूले बोइङ ७३७ म्याक्स ८ लाई साउदी अरबमा सुरक्षित रूपमा अवतरण गराए।
यस क्रममा आक्रमणकारी को-पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिन यात्रुहरूले पनि सहयोग गरेका थिए।
उड्डयन सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार विमान नियन्त्रण गर्न अरू ५ सेकेन्ड ढिला भएको भए, विमानलाई फेरि माथि उठाउन र दुर्घटना हुनबाट बचाउन असम्भव हुने स्थिति थियो। किनकि विमान एक मिनेटमा ३३ हजार फिटबाट १७ हजार फिट तल भइसकेको थियो।
विमानमा थिए चार चालक
विमानमा अतिरिक्त पाइलट राख्नु सामान्य कुरा होइन। एयरलाइन्सहरूले छोटो उडानमा २ भन्दा बढी पाइलट राख्दैनन्। किनभने उनीहरू ठान्छन्- पहिलो पाइलटलाई केही भयो भने दोस्रो पाइलटले विमान सम्हालिहाल्छ।
तर त्यस दिन फ्लाई दुबईमा चार पाइलट थिए। तर एयरलाइन्सले जानाजानी आपत्कालीन ब्याकअपका लागि भनेर चार पाइलट पठाएको थिएन।
एयरलाइन्सका पूर्वकप्तान तथा उड्डयन सुरक्षा सल्लाहकार जोन कोक्सका अनुसार छोटो उडानमा अतिरिक्त पाइलट राख्नु सामान्य कुरा होइन।
पाइलटको प्रशिक्षण र तलबमा धेरै खर्च लाग्छ। दुई जनाको ठाउँमा चार पाइलट भर्ना गर्दा कम्पनीको लागत बढ्छ। त्यसकारण एयरलाइन्सहरूले आफ्नो आवश्यकताअनुसार चालक दललाई काममा लगाउँछन्।
फ्लाई दुबईमा थप दुई पाइलट राखिनुका कारण
पहिलो कारण : जोन कोक्सका अनुसार थप दुई पाइलट अर्को उडानका लागि आवश्यक स्थानमा पठाइएको हुन सक्छ।
पाइलटहरूलाई उनीहरूको ड्युटी स्टेसनमा पुर्याउन अर्को विमानमा पठाइन्छ। यसलाई उड्डयन उद्योगमा ‘डेडहेडिङ’ भनिन्छ।
फ्लाई दुबईका अनुसार विमानमा रहेका अतिरिक्त पाइलट कम्पनीको ड्युटीमा रहेका चालक दलका सदस्य थिए।
त्यस्ता पाइलट कम्पनीकै कामका लागि यात्रा गर्छन्, त्यसैले उनीहरूलाई ड्युटीमै रहेको मानिन्छ र तलब दिइन्छ। उनीहरूले रक्सी पिउन पाउँदैनन्, तर पोसाक लगाउन आवश्यक छैन।
दोस्रो कारण
उड्डयन विज्ञहरूका अनुसार एउटा कारण तेल अभिभबाट दुबई फर्कने उडानका लागि दोस्रो चालक दलको आवश्यकता पनि हुन सक्छ।
पाइलटको ड्युटी उडान समयद्वारा मात्र गणना गरिँदैन; उनीहरूको ड्युटी समय विमानस्थलमा आइपुगेपछि सुरु हुन्छ। त्यस्तो अवस्थामा धेरै ढिलाइ वा लामो उडानका कारण उनीहरूको ड्युटी समयसीमा नाघ्न सक्छ। यसलाई ‘टाइमिङ आउट’ भनिन्छ, जसपछि पाइलटहरूले विमान उडाउन पाउँदैनन्।
मौजुद चालक दलको ड्युटी समय सकिएपछि उसलाई आराम दिनुपर्छ। यस्तो अवस्थामा अन्य पाइलटलाई फिर्ती उडानका लागि पहिले नै त्यहाँ पठाउन सकिन्छ।
फ्लाई दुबईले थप दुई पाइलटलाई किन त्यस उडानमा पठायो भनेर स्पष्ट पारेको छैन।
सेवानिवृत्त क्याप्टेन रिचर्ड लेभीले चालक दल र यात्रुहरूको भूमिकाको प्रशंसा गरेका छन्।
उनले भने, ‘आक्रमणका बेला पनि क्याप्टेन स्मित मच्छरले ककपिट ढोका खोल्न र आपत्कालीन संकेत पठाउन सक्नु निकै ठुलो कुरा हो।’
लेभीका अनुसार विमानको पछिल्लो भाग टुटिसक्दा पनि उडान यथावत् रह्यो।
उनी भन्छन्, ‘यस्तो गम्भीर परिस्थितिका बाबजुद पनि विमान सुरक्षित रूपमा उडान जारी राख्नु असाधारण कुरा हो।’
