काठमाडौं ८ पुस- जंगलमा लागेको आगो हेर्न शनिबार बिहान ९ बजेतिर हिँडेका सशस्त्र प्रहरी ३२ नं. गुल्म चामेका डीएसपी नीलकमल आचार्य तलेखु नजिकै रोकिए । मर्स्याङ्दी नदी पारिपट्टिको ठाडोखोला जमेको देखेपछि उनी दंग परे ।
खोला बगेको डोब हेर्दै मर्स्याङ्दी किनारसम्म आँखा डुलाउँदा मर्स्याङ्दी छेउछाउसमेत उनले जमेको देखे। उनीसँगै अन्य प्रहरी अधिकृत तथा जवानसमेत गएर बग्दाबग्दै जमेको छहरा र पानीलाई नजिकबाट नियाले। ‘बग्दाबग्दैको पानी जमेको त पहिलो पटक देखें,’ उनले भने, ‘भरिएको पानी, बाटोको पानी तथा शीत भोलिपल्ट जमेको त देखेकै हो। झर्दाझर्दैको पानी जमेको देखेर पो अनौठो लाग्यो।
चिसोका कारण जमेको पानी बिहान १० बजेसम्म पनि माथिबाट बग्न सकेको थिएन। भित्रभित्रै केही बगिरहेको थियो। बाहिरबाट हेर्दा सबै जमेको। मैले चाख लागेर फोटो पनि लिएँ,’ पानीले खोतलेर बनाएको पोखरीको पानी जमेकाले मान्छे डुब्ने पोखरीमा जुत्ताचप्पल लगाएर हिँड्न र उभिन सकिने उनले बताए। माथिल्लो मनाङस्थित मनाङ सामुदायिक लघु जलविद्युत् आयोजनाको ट्यांकी चिसोका कारण पुरै बरफले भरिएको थियो। स्थानीय मुखिया गोतामे (स्नोमङकी) का अनुसार समितिका सदस्य तथा स्थानीयलाई बरफ फाल्न शनिबार बिहानभर लाग्यो। ‘पाइपबाट आएको पानी ट्यांकीमा जमेको रहेछ। हामीले गल–बेल्चाको सहयोगले फाल्यौं’ उनले भने।
मनाङमा अहिले घरभित्रबाहेक खानेपानीसमेत पाउन मुस्किल छ। बरफ पगालेर खानुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीय बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार वरपरका स–साना पानीका स्रोत सबै जमेका छन्। चिसोका कारण जनजीवन कष्टकर भइरहेका बेला पानीका स्रोतसमेत जमेपछि थप समयस्या भएको छ। सामान्यत: शून्य डिग्रीमा पानी जम्ने भए पनि बग्दै गरेको पानी अत्यधिक चिसो भएमात्रै जम्ने गर्छ। मनाङको तापक्रम रातिको समय माइनस १४ सम्म पुग्ने गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी रुद्रनाथ देवकोटाले बताए। ‘न धारामा पानी आउँछ। न स–साना खोला बगेको देखिन्छ। बग्दै गरेको खोला जमेको देख्छु। मस्र्याङदी त्यत्रो ठूलो खोलाको छेउछेउ त जम्दोरहेछ,’ उनले भने। ‘दिनभर घाम लागे केही राहतको महसुस हुन्छ,’ उनले भने, ‘नत्र अत्यासै लाग्ने रहेछ।’ चिसो बढेपछि कतिपय कार्यालयका प्रमुख तथा कर्मचारी बिदा मिलाएर घर फर्केको देवकोटाले बतए। ‘यहाँ त बस्न सके पो?’ उनले भने।
मौसम निकै चिसो भए पनि स्थानीयलाई भने खासै नौलो भने लाग्दैन। उनीहरू यसलाई प्रकृतिको नियम ठान्छन्। चामेकी मेलिना गुरुङका अनुसार धारामा पानी आउँदैन। भाडामा पानी भरेर घरबाहिर राखे जम्छ। चिसोले कहिलेकाहीं प्लास्टिकका पाइपसमेत फुटाउँछ। चिसो बढेपछि सानो खोला जम्ने गर्छ। मस्र्याङदी किनार पनि जमेको देखिनु कुनै नौलो होइन। ठूलो भएकाले वेगले सबै बगाएर लाने गर्छ। ‘अहिले धेरै चिसो छ। एक/दुई वर्ष होइन, वर्षैपिच्छे हुने कुरा हो। खासै नौलो लाग्दैन,’ उनले भनिन्। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) इलाका संरक्षण कार्यालय मनाङका संरक्षण अधिकृत बाबुलाल तिरुवाका अनुसार चिसो लागेसँगै चक्रीय अन्नपूर्ण पदमार्ग र गाउँबस्ती सुनसान देखिएको छ। पर्यटकलाई मौसमी अवस्थाबारे जानकारी गराउँदै आएको उनले बताए। कान्तिपुरबाट
एटीसीको अनुमतिबिना हवाई उडान नै सम्भव छैन । त्यसैले त हवाई उडानमा एटीसीलाई ककपिटबाहिरका कमाण्डर भनिन्छ । जहाजको इन्जिन खोल्नेदेखि बन्द गर्नेसम्मको प्रक्रियामा एटीसीको अनुमति लिनैपर्छ । एटीसीको निर्देशन उलंघन गर्नु दुर्घटनालाई निम्ता गर्नु हो ।
देशभर करीब ३०० एटीसी रहेका छन् । भीभीआईपीको उडान गर्ने र ल्याण्ड गर्ने समयमा सेनाको प्रतिनिधि हतियारसहित एटीसी युनिटमा जाने गर्छन् । जुन एटीसीलाई सहज लाग्दैन । गलत निर्देशन देलान् र जहाजलाई खतरामा उडाउलान् भनेर निगरानी हुने गरेको हो । तर नियमअनुसार यसरी हतियारसहित एटीसी युनिटतिर जान पाइँदैन । आजको नयाँ पत्रिकामा खबर रहेकाे छ ।
.jpg?w=750)
बाँकेको खजुरा गाउँपालिका ४ का वडाअध्यक्ष तिलकवीर सुनारले डी गाउँकी प्रतिमा शर्मालाई एमबीबीएस पढ्न ५० हजार रुपैयाँ आर्थिक सहयोग गर्नुभएको छ । त्यति मात्र होइन उहाँले थप सहयोग जुटाउन गाउँपालिकामा अभियान नै चलाउनुभएको छ । अभियानबाट अहिलेसम्म झण्डै ७ लाख रुपैयाँ जम्मा भएको वडाअध्यक्ष सुनारले बताउनुभयो ।
सोल्सटाइस शब्द एक ल्याटिन भाषाबाट लिइएको शब्द हो जसको अर्थ हो ‘अहिले सूर्य स्थिर छ’ किनभने सोल्सटाइसका बेला सूर्यले उत्तर वा दक्षिणतर्फ आफ्नो दिशा परिवर्तन गर्नुअघि यो केही समयका लागि रोकिनेछ । यो एक खगोलीय घटना हो र आज बेलुकी नेपाली समयानुसार चार बजेर ८ मिनेट मा हुनेछ । थुप्रै देशमा यसलाई उत्सवको रुपमा पनि मनाइन्छ । आयरल्याण्डमा मानिसहरु एक पाँच हजार वर्ष पुरानो न्यूग्रेन्ज नामको चिहानमा बनेको विशाल गोलो भवनलाई सूर्यको उज्यालोमा चम्किरहेको हेर्न जम्मा हुन्छन् । साथै, चीनमा यसलाई डोंग्जी फेस्टिबलको रुपमा मनाइन्छ ।
हालसम्म रातो रंग प्राणी मात्रलाई क्रुद्ध बनाउने, उत्तेजित पार्ने रंग मानिन्छ । तर सधैँ यस्तो हुँदैन भन्ने पनि प्रमाणित भएको छ । पछिल्लो अनुसन्धान अनुसार रातो रंगले मानिसलाई उर्जावान, तागतिले र बलियो पनि बनाउँछ । युनिभर्सिटी अफ रोचेस्टरका प्रा. एन्ड्रयु एलियट भन्छन्, ‘रातो रंगको आभास मात्रैले पनि हामीलाई हरेक विषयमा तीव्रता साथ लाग्न प्रेरित गर्छ, शक्तिशाली बनाउँछ ।’ रातो रंगले खतराको संकेत गर्छ, त्यसैले यो सिधै हाम्रो शारीरिक प्रक्रियासँग जोडिएको छ ।
रातो रंग खेलाडीको लागि पनि सहयोगी हुन्छ । किनभने खेलाडीहरुलाई शक्ति प्रदर्शन गर्नुपर्ने हुन्छ । एलिटले आफ्नो अध्ययनमा के सम्म पाएका रहेछन् भने फुटबल म्याचमा अहिलेसम्म जति पनि टिम विजयी भएका छन्, तीमध्ये अधिकाँशको जर्सीमा रातो रंगको मात्रा बढी थियो । कतै यहि विशेषताका कारण विहेको दिन हाम्रो संस्कारमा दुलहीले रातो रंगको सारी, चुरा र अन्य कुरा लगाएका त होइनन् ? उर्जाले भरिएको सुहागरात मनाउन त होइन ?
